چكيده

در اين مقاله کوتاه سعي شده است تا خوانندگان با باكي بال تا حدودي آشنا شوند. فولرن‌ها و باكي بال شكلي از كربن خالص هستند كه به دليل يك سري خصوصيات خوب و منحصر به فردشان بسيار مورد توجه قرار گرفته‌اند. فولرن‌ها و باكي بال چه هستند،‌ از كجا آمده‌اند و چه خصوصياتي دارند و همينطور كاربردهاي آنان در اين مقاله به طور اجمالي بيان شده‌اند.

 مقدمه

 مدت زماني است كه نانوتكنولوژي مورد توجه بسياري قرار گرفته است و اميد آن مي‌رود كه در آينده جايگاه مهمي را در زمينة تكنولوژيهاي نو از آن خود كند. در اين ميان باكي بال و فولرنها از جمله موادي هستند كه به جرأت مي‌توان گفت بسياري از مواد نانو بر پايه آن بنا شده است.

 باكي بال چيست؟

كربن در حالت خالص در سه آلوتروپي معمول يافت مي‌شود. اولين شكل از كربن خالص گرافيت است. گرافيت از لايه‌هايي از اتم­هاي كربن كه به صورت شش ضلعي قرار گرفته‌اند تشكيل شده است. گرافيت در چندين محصول نظير مداد،‌ تقويت كنندة‌ فولاد و موادي كه براي ساخت راكت‌هاي تنيس بكار مي‌روند، يافت مي‌شود. كربن به حالت گرافيت ارزان و بسيار مقاوم است.

الماس فرم ديگري از كربن است با ساختاري بي‌نهايت محكم و مقاوم. آنقدر محكم كه مي‌تواند بر روي سخت‌ترين سنگها نيز خط بيندازد.

اما يك آلوتروپ سوم و پايدار از كربن نيز وجود دارد. باكي بال سومين فرم پايدار كربن است كه به طور رسمي باك مينستر فولرن (Buckminsterfullerene) ناميده مي‌شود. باكي بال مدورترين و متقارن‌ترين مولكول بزرگي است كه انسان شناخته است. باكي بال با خصوصيات فوق العادة خود كه يكي پس از ديگري ظاهر مي‌شود به متعجب كردن دانشمندان ادامه مي‌دهد. اسم رسمي باكي بال كه باك فيستر فولرن است به خاطر معمار آمريكايي باك مينستر فولرن كه يك گنبد كروي با همين اساس تقارن را طراحي كرد به اين صورت نامگذاري شد. C60 مهمترين فرم سومين حالت كربن خالص است كه از 60 اتم كربن كه بصورت 6 ضلعي و 5 ضلعي در كنار هم چيده شده‌اند بوجود آمده است و ساختاري را كه شبيه به يك توپ فوتبال است بوجود آورده است. در واقع اين كره از 32 قسمت كه 20 تاي آن 6 ضلعي و 12تاي آن 5ضلعي است تشكيل شده است.

باكي بالها چگونه كشف شدند؟

مانند بسياري از كشفيات مهم علمي، باكي بال نيز تصادفاً كشف شد. در سال 1985، شيميدان آمريكايي و استاد دانشگاه راسيل (R.C) "ريچارد اسمالي" (Richard Smally) و شيميدان انگليسي كروتو (Kroto) باكي بال را كشف نمودند. آنها در طي يك بررسي در مورد طيف‌هاي جذبي ساطع از ستارگان به وجود نوعي از كربن كه به شكل C60 بود پي بردند. از زمان كشف C60, تعداد زيادي ساختار شبيه به آن يافت شده‌اند. بحث‌هاي زيادي در مورد اسم پيشنهادي براي اين ماده بود. از آنجا كه اين اسم از سيستم نامگذاري ديگر مواد و تركيبات شيميايي تبعيت نمي كرد. بالاخره با دفاعيات بسيار كروتو، باك مينستر فولرن به عنوان اسم اصلي و استاندارد اين مولكول پذيرفته شد. اما از آنجا كه به كار بردن اين اسم با كمي دشواري همراه بود از اسم باكي بال استفاده شد.

برای دریافت مطلب کامل به صورت pdf لطفا بر روی لینک زیر کلیک نمائید.